Sự Nghiệp Cao Cả (Nghệ Thuật Nhà Giáo 2)

Tối muộn, Hằng chỉ mới vừa đóng laptop của mình lại. Ngày nào cũng như ngày nào, đều đặn làm việc đến giờ này cũng coi như là một cá nhân chăm chỉ nhất của thị trường lao động. Mà có phải làm công việc hái ra nhiều tiền, hay là thư ký riêng cho những ông chủ lớn nào đâu. Cô Hằng làm cái nghề tay chân lúc nào cũng bám bụi, công việc thì mỗi ngày cứ liên tục và vồ vập, môi trường làm việc thì không có ngày nào giống ngày nào. Nghe thì cứ ngỡ là một cái nghề gì vất vả, lao động cực lực hay là mọi rợ, “thiên lôi” cho ai. Nhưng thật ra nó lại là một cái nghề cao quý. Thật sự rất cao quý!

Không biết từ khi nào mà làm giáo viên nó lại trở thành cái nghề áp lực đến như vậy, cô Hằng trộm nghĩ. Đồng ý là nghề nào cũng có áp lực của riêng nó, nhưng cái nghề giáo giờ nó lạ lùng quá. Trước kia, giáo viên cũng có những phần mỏi mệt riêng nhưng đó là sự mệt mỏi vì trách nhiệm họ phải đảm đương. Họ có thể đối diện với những phần việc phải làm sao để cho học sinh tiến bộ, làm sao có được niềm tin của phụ huynh, làm sao để đổi mới cách dạy qua từng ngày, rồi còn thi đua, làm việc tư tưởng, tâm lý với học sinh. Các thứ ấy và còn nhiều thách thức nữa, nó làm nghề giáo trở nên khó khăn nhưng lại cao quý. Chả phải tự nhiên có câu nói “Nghề sư phạm là nghề cao quý nhất trong tất cả các nghề”. Thử nghĩ mà xem, dù cho có là giám đốc, kĩ sư, bác sĩ,… thì có ai không từng đi học và không có cho mình người thầy người cô nào. Bấy nhiêu đấy là việc còn chưa đủ làm ta tôn trọng nhà giáo sao? Ông bà chẳng phải cũng có câu “Không thầy đố mày làm nên” sao?

Hằng vẫn nghĩ đến những điều ấy để lấy động lực làm nghề, nhưng phải chi cái công việc ấy nó cứ như thế mãi đi thì chẳng có gì đáng nói. Còn giờ đây nó còn khó gấp trăm lần, thật sự là một nhát dao xé toang tình yêu nghề và là sự xúc phạm đến cái chữ “cao quý”. Mới chiều đây thôi, Hằng vừa giải quyết xong cho một em học sinh xin chuyển trường. Mà lý do không khỏi bất ngờ, em ấy bị bắt nạt quá mức. Nạn nhân của bạo lực học đường là hết sức nghiêm trọng, nhưng nếu nó kết hợp với bạo lực ngôn từ ở bên ngoài lẫn trên mạng xã hội cộng xâm phạm và gây thương tích cho cơ thể thì phải là tối nghiêm trọng. Đáng nói hơn thủ phạm có cả nam lẫn nữ, mà lý do đơn giản là bạn nữ không được xinh xắn lắm, học giỏi hơn một ai đó hoặc chỉ là thở mạnh hơn bình thường. Nếu một nam sinh bị như thế có khi còn không chịu nổi huống chi là một bạn nữ.

Con người ta đã phải trải qua những giai đoạn cực kỳ tồi tệ trong quá trình bị bắt nạn, em nữ sinh kể lại. Đầu tiên là bị tiếp cận và tạo sự tin tưởng, sau đó là khai thác đời tư, sự ngây ngô, tin tưởng, chân thành trở thành phương tiện khiến một con chiên đến gần hơn với bụng sói. Rồi đến một ngày bỗng nhiên bị ghét, bị cô lập và đi học với một cuộc sống không khác gì dân đen thuộc địa. Độc rắn làm con người ta chết nhanh chóng nhưng độc của người thì còn tệ hơn, nó làm con người ta sống không ra sống và đến cả việc thở thôi cũng sợ hãi. Hậu quả là cô nạn nhân bé nhỏ bị chấn thương tâm lý nặng nề và bắt buộc phải nghỉ học một thời gian rồi chuyển qua trường khác học.

Trách nhiệm mà giáo viên chủ nhiệm phải chịu không phải là nhỏ, không quản lý được học sinh để gây ra hậu quả nghiêm trọng. Nhưng quản lý thế nào? Giáo viên không phải chuyên gia an ninh mạng, càng không phải một nhà tâm lý học hành vi. Mà có ai ngờ được rằng đằng sau những gương mặt học sinh ấy là những điều thâm sâu gì được toan tính. Chỉ đến khi chuyện đó diễn ra thì ai cũng phẫn nộ, bất ngờ, hoảng hốt, sửng sốt thì có ích gì? Nếu có một môn học dạy con người biết đối nhân xử thế thì cũng nên có trong chương trình học, chứ dạy chữ, dạy kiến thức không là chưa đủ. Vậy giờ phải đặt ra một câu hỏi xứng đáng là câu hỏi của thời đại, giáo viên phải làm sao trong những trường hợp như thế này? Có một chuyên đề nào đào tạo cho riêng vấn đề này không? Bấy nhiêu đó chuyện thôi cũng làm cô Hằng phải trằn trọc đến tận nửa đêm mới ngủ được.

Bấy nhiêu chuyện hôm trước, hôm sau vẫn đến trường và dù cho trời có sập cũng không nên để nó ảnh hưởng đến chất lượng dạy học. Lên lớp, Hằng vẫn cố gắng tươi tỉnh, hòa nhã để hoàn thành tốt nhất công việc của mình. Nhưng sâu trong suy nghĩ của một người còn biết quan tâm đến học sinh của mình, Hằng dạy học là biểu hiện của tay chân và lời nói chứ lòng vẫn nặng trĩu. Nhìn những gương mặt vẫn trơ trơ cười đùa sau khi khiến một người bất đắc dĩ nghỉ học Hằng lại thấy càng muốn bật ra một tiếng mắng gì đó khiến cho tụi nó phải tỉnh ngộ ra nhưng chuẩn mực của nhà giáo đã ngăn cô lại. Suy cho cùng còn nặng lòng là vẫn còn chưa hết khổ tâm nhưng đã là con người thì phải nặng lòng nếu không muốn trở nên hoang dã trong lớp áo “nhân tính”. Mỗi khi đến giờ ra chơi, trong phòng giáo viên Hằng đều nhìn xa xăm, không nói chuyện với ai, đồng nghiệp biết chuyện nhưng nhìn Hằng cứ trầm tư như vậy cũng không ai dám nói gì.

Chuyện cũ chưa kịp suy nghĩ xong, tiếng chuông điện thoại lại vang lên. Số điện thoại của một phụ huynh học sinh, một số rất quen mắt bởi nó hiện lên điện thoại của Hằng có khi còn nhiều hơn cả số của người thân trong gia đình. Cũng vì em học sinh nam của phụ huynh này là một trường hợp rất đặc biệt. Một cá thể xếp hạng sẽ rất cao trong các cuộc thi lười học và cố chấp chống đối cha mẹ. Mọi sự khuyên nhủ về việc học, lợi ích hay sự thú vị đều vô nghĩa với một cái đầu cứng tuổi 17.

-       Cô Hằng ơi! Nó cứ đòi nghỉ học, nằng nặc đòi ba mẹ phải mời cô về tận nhà để dạy học cho nó. Khổ tâm lắm cô ơi! Chỉ có cô mới dạy được nó thôi… - Tiếng người mẹ nghẹn ngào trong điện thoại.

Hằng vẫn đang im lặng và chưa kịp đáp lại, trong đầu cô tiếp tục diễn ra những viễn cảnh có nguy cơ xảy ra khi việc mà phụ huynh yêu cầu được đáp ứng. Ôi thôi, Hằng sợ rằng nó chỉ càng đưa cô vào một con đường cụt, em nam sinh ấy không tự nhiên mà muốn Hằng về dạy kèm riêng. Nó lười học, không phải là lười đi học, cứ tiết nào của Hằng dạy là có mặt cậu ta ở trong lớp. Ánh mắt say mê thiếu đứng đắn đăm chiêu nhìn về Hằng mỗi khi có một cơn gió nào phất tà áo dài bay lên, chắc chắn rằng lời giảng của Hằng lúc đó sẽ không hấp dẫn bằng thứ mà cậu nam sinh kia liên tưởng đến trong đầu. Có đôi lần, cậu học sinh mượn cớ lên hỏi bài để có thể đứng gần Hằng, chạm vào cơ thể Hằng và đôi khi còn lén ngửi mùi gì đó từ cơ thể Hằng. Cô biết, nhưng có thể làm gì? Những lời nhắc nhở mà có thể khiến một con người dừng lại thì chắc chẳng cần pháp luật. Mà quá mạnh dạng thì cũng chẳng hay nếu như thông tin lọt ra ngoài. Chỉ đến khi, Hằng cố ý tránh né và cố tình bắt phạt cậu nam sinh kia thì mới ra cớ sự như mẹ cậu ấy vừa than khóc đây.

-       Vợ chồng em chỉ có một đứa con duy nhất thôi, nó mà bỏ học thì còn đâu nữa mà nên thân nên hình. Cô hiểu cho nỗi lòng của người làm mẹ, cô giúp cho gia đình em được không?

-       Dạ em tới giờ vô tiết rồi! Để đến chiều em sẽ gọi lại để nói chuyện với chị sau.

Hằng cúp máy mà lòng ray rứt, không biết đó có phải là điều khiến cô trở thành một người vô tâm hay không. Nếu đồng ý thì đồng nghĩa với việc cô đã đồng ý với ý nghĩ của một học sinh không chuẩn mực, nó sẽ khiến cho chữ “nhà giáo” giống như rau ở cuối phiên chợ vừa bẩn, vừa dập, vừa rẻ. Nếu không đồng ý, sẽ có thêm một người học sinh nữa nghỉ học, một người học sinh khao khát nghỉ học kịch liệt mà sự nuông chiều đã đưa cuộc cách mạng đó chuẩn bị thắng lợi hoàn toàn. Rồi phụ huynh sẽ nghĩ gì về cái nghề giáo này, một giáo viên vô trách nhiệm rồi chửi cả trường vô trách nhiệm rồi hận cả nền giáo dục vô trách nhiệm. Dù cho có chọn con đường nào cũng không thể vẹn được chuyện nào cả.

Những biến cố dồn dập đến, nhưng có ai nhận ra được rằng những chuyện như thế chỉ có thời nay mới có hay không? Từ khi nào mà những chuyện đáng nói như thế đã dần dần trở thành một cuộc đột nhập nhanh chóng vào căn nhà của đạo đức. Ngày xưa cũng có bạo lực nhưng đâu đến nổi đè nén con người ta đến cùng cực thế. Ngày xưa cũng có yêu thầm nhưng chỉ một bức thư thôi là đủ tránh né rồi chứ đâu cần đến việc khác. Càng tự do con người càng dễ xâm phạm đến quyền của nhau và cũng từ quyền lợi của nhau có ngày càng nhiều nên họ mới có có hội lấn tới với dục vọng của mình.

Cả ngày đi làm ngoài mặt Hằng lúc nào cũng như đang rất bình tĩnh dạy học, nhưng sao trong lòng cứ nặng nề, buồn bực không thôi. Cho dù có cố gắng cách mấy cũng không thể kéo được cục tạ trong lòng, bởi lẽ những chuyện như thế trách nhiệm quy về đầu tiên không ai khác ngoài Hằng. Cảm giác vừa có lỗi nhưng cũng vừa muốn bảo vệ những sự trong sạch của mình và của nghề. Không biết có phải đây là cái nghề cao quý hay không? Hay phải chẳng hoặc là chấp nhận sống chung với nó để có cái danh cao quý hay tìm cách vượt qua nó để thật sự cao quý.

Hết một ngày dạy, Hằng mong muốn được về nhà sớm thì bỗng nhiên lớp cạnh bên có một cảnh nhốn nháo, ồn ào. Học sinh bu vào như một đàn kiến vừa đánh hơi được mùi đường, phải cố gắng chen chúc lắm Hằng mới có thể chen vào nhón người lên để xem bên trong lớp học đó đang diễn ra điều gì. Cảnh tượng bên trong làm Hằng đứng hình, mắt trợn tròn chết trân một hồi lâu. Một nam sinh đang túm tóc cô giáo của mình để đòi lại món đồ mà cô ấy vừa tịch thu của cậu ta để đem xuống phòng giám thị. Xin lại đồ bị giáo viên tịch thu không lạ, nhưng xin theo cách “hàng thịt đánh vợ” thì mới là khiến người ta sốc đến mức điếng người. Người giáo viên cũng không biết nên chống trả, đau đớn lắm nhưng cũng vẫn cố ra vẻ bình tĩnh khuyên can bạn nam ấy buông ra.

Xung quanh vẫn còn những học sinh khác, nhưng bọn chúng chỉ nhìn, có đứa cười, đứa tặc lưỡi để chê bai cái hành động điên rồ của thằng bạn thân. Nhưng liệu có đứa nào quan tâm đến an nguy của cô giáo đang bị bạo lực học đường hay không. Giáo viên bị bạo lực học đường, thật nực cười! Nhưng nó đang diễn ra dưới sự chứng kiến của cả giáo viên và học sinh. Hằng không thể đứng yên được nữa, nhưng cũng không gấp, đi đến đẩy mạnh nam sinh đó lùi ra sau buông tóc đồng nghiệp của mình ra. Thấy trong giỏ của người đồng nghiệp là một con dao sắc nhọn vừa tịch thu. Hằng không kiềm nén nổi cơn giận trong lòng được nữa, định đi đến tát cho cậu nam sinh hỗn láo kia một cái thì có một bàn tay rất nhanh đã chụp lấy cổ tay Hằng kéo mạnh lại. Người đồng nghiệp thì thầm với đôi mắt đã đỏ đi vì khóc:

-       Hằng ơi! Đánh nó thì Hằng sẽ…

Đúng vậy, nếu chỉ cần một bạt tay thôi mà bị học sinh quay hình lại thì cũng xong. Tất cả mọi cố gắng nhẫn nhịn và giữ gìn những giá trị của nghề sẽ kết thúc. Học sinh chỉ ít nhất bị kỉ luật còn giáo viên thì không, không có một cơ hội nào cho một người trưởng thành và làm cái nghề cao quý được quyền mắc lỗi. Càng cao quý thì khi mắc lỗi thì bị tấn công càng nặng. Nhưng hỏi thử ai không phải là con người? Ai cũng như ai cả, tại sao lại phải có những câu với cấu trúc: “Là giáo viên thì phải…” hoặc “Là giáo viên thì không được…”. Để giờ nhìn đi, nhìn một người đáng lẽ ra phải nhớ rõ rằng Việt Nam có hẳn một ngày lễ để tri ân chúng tôi thì giờ chỉ vì một món đồ bị tịch thu mà hành hung cả giáo viên – người đáng ra phải nhận được sự tôn trọng.

Hằng trấn định lại mình, kéo tay đồng nghiệp xuống phòng giáo viên rồi cả hai cùng ôm nhau khóc. Nước mắt thấm ướt vai nhau nhưng không phát ra tiếng, phải cố gắng nén lại tiếng khóc của mình. Làm gì cũng phải kiềm nén, vậy mới là cái giá của cao quý chăng? Chỉ thấy hai người đang chia sẻ với nhau mà không nói một lời nào, chỉ ôm, chỉ sụt sịt mà gần như đã hiểu hết bên trong cả hai đang nghĩ gì. Một cuộc sụp đổ tinh thần cấp độ cao.

Một thời gian sau, mọi chuyện cũng được giải quyết ổn thỏa. Những giáo viên vẫn đi dạy như cách mà họ làm theo trách nhiệm và tình yêu với nghề, không yêu thì chắc ai cũng bỏ nếu là Hằng. Các học sinh vi phạm cũng bị kỉ luật và chuyển trường khác, nhưng rồi không biết sau này sẽ có thêm điều gì xảy ra nữa hay không. Tâm thế của một giáo viên, ai cũng mong là không còn gì ghê gớm hơn phát triển theo chiều hướng của xã hội. Tuy nhiên, cái còn dư âm lại trong lòng lại là những kí ức đầy buồn bã và nó như một vết đạn chiến tranh mà viên đạn còn nằm trong tinh thần, trái gió trở trời sẽ đau.

Một hôm, Hằng vừa dạy xong chuẩn bị đi về thì đồng nghiệp gửi cho cô một bài báo để đọc. Đang thoải mái, Hằng cũng không nghĩ nhiều mà mở ra để xem nội dung. Sau khi đọc xong, Hằng chỉ biết ngồi phụp xuống ghế phòng giáo viên và buông ra những tiếng thở dài. Tên bài báo: “Nữ sinh đánh trả khi bị bạo lực học đường vô tình làm bạn học thiệt mạng” và cô nữ sinh đánh trả lại đó chính là cô học sinh cũ chuyển trường của lớp Hằng.