Ngõ Cây Điệp

Ga Hàng Cỏ. Tháng Bảy.

Thuấn đứng nép vào một cây cột bê tông loang lổ vết vôi vữa, cố tạo ra một khoảng cách với đám đông xung quanh. Vô ích. Xung quanh cậu, một biển người mặc quân phục màu xanh nhấp nhô. Hàng trăm tân binh, đa phần là những gã trai quê mùa mười tám, đôi mươi, mặt mũi đen nhẻm, đang ới ới gọi nhau bằng những chất giọng đặc sệt phương ngữ. Họ cười hớn hở. Họ nhai nhóp nhép những củ khoai luộc người nhà dúi vội vào tay.

Thuấn đưa tay lên gãi cổ. Cổ áo còn mới nguyên, chưa qua một lần giặt nước nào, nên vẫn cứng như mo cau. Nó cứa vào gáy cậu, tạo thành một vệt đỏ ửng, tấy rát. Cậu nhăn mặt, đưa ngón trỏ nới lỏng cái cúc áo trên cùng, nhưng ngay lập tức khựng lại, rồi lại lóng ngóng cài nó vào y như cũ. Không được. Một người lính thì không thể ăn mặc xộc xệch. Nhất là một người lính đã học hết lớp 10!

Ở cái thời buổi mà phần lớn những gã thanh niên đang đứng há hốc mồm nhìn đoàn tàu hỏa kia chỉ mới bập bõm biết đọc biết viết, hoặc may mắn lắm thì xong cấp một, tấm bằng phổ thông 10/10 của Thuấn là một tấm vé VIP để ngồi vào một chiếc bàn giấy tĩnh lặng ở một ủy ban nào đó, hoặc ít nhất cũng là một vị trí hậu cần an toàn ở tuyến sau.

Thế nhưng, cậu lại chọn đứng ở đây.

Thuấn nhớ lại ánh mắt sững sờ của ông chủ nhiệm hợp tác xã khi cậu từ chối tờ giấy giới thiệu về tổ tài vụ. Nhớ cả tiếng thở dài thườn thượt của ông cụ thân sinh lúc cậu quẳng tờ đơn xin nhập ngũ lên bàn nước.

Tại sao cậu lại ở đây? Vì lý tưởng? Có lẽ một phần. Nhưng phần nhiều hơn, chính là sự kiêu hãnh sục sôi trong lồng ngực gã trai mười tám. Cậu khinh cái ý nghĩ mình phải ngồi an toàn, xếp chung mâm với những kẻ hèn nhát trốn tránh, trong khi ngoài kia lịch sử đang được viết bằng máu. Cậu muốn chứng minh rằng một cái đầu chứa đầy phương trình lượng giác và các bài thơ thép của Mayakovsky cũng có thể cầm súng bóp cò giỏi hơn bất cứ gã trai cày nào.

Tiếng còi tàu rúc lên một hồi dài chói tai, xé toạc màng nhĩ, kéo Thuấn khỏi dòng suy nghĩ. Chiếc loa phóng thanh rè rè trên đỉnh cột điện bắt đầu phát ra những âm thanh không rõ lời của viên chỉ huy đang tập hợp đội hình. Đám đông bắt đầu nhốn nháo xô đẩy nhau như một bầy ong vỡ tổ.

“Anh Thuấn! Anh Thuấn ơi!”

Một giọng nữ lanh lảnh cố rướn qua bức tường âm thanh hỗn tạp. Thuấn giật mình quay lại.

Mai đang chật vật chen qua một đám tân binh đang vác những chiếc ba lô con cóc nặng trịch. Cô mặc chiếc áo sơ mi trắng, cổ lá sen bợt màu, đuôi tóc tết hai bên tuột ra vài lọn loà xoà trước trán. Khuôn mặt Mai đỏ gay vì nóng và vì bị người ta xô đẩy. Cánh tay gầy guộc của cô cố giơ lên cao vẫy vẫy, nhưng ngay lập tức bị một gã vác bao tải va phải khiến cô lảo đảo.

Thuấn vội vàng lách qua hai người lính đang đứng cãi nhau xem mùa vụ tới nên trồng khoai hay sắn. Cậu bước những bước dài, thẳng thắn, cố giữ cho nét mặt mình một vẻ bình thản, lạnh lùng nhất có thể về phía Mai.

“Đến muộn thế”, Thuấn lên tiếng khi khoảng cách giữa hai người chỉ còn lại chưa đầy nửa mét.

Mai thở dốc, lồng ngực dưới lớp áo trắng mỏng phập phồng liên hồi. Cô cúi mặt, tránh ánh mắt trực diện của Thuấn. Mũi giày bám đầy bụi than của cô cứ di di trên nền bê tông nứt nẻ.

“Tàu điện… dừng ở chỗ Cửa Nam. Em phải chạy bộ lại đây”, Mai lí nhí đáp, giọng đứt quãng. Mồ hôi rịn ra hai bên thái dương, bết những sợi tóc non lại. Mùi bồ kết nhè nhẹ từ tóc cô tỏa ra, nhưng bị mùi khét lẹt của nhà ga nuốt chửng.

Thuấn đứng im. Hai cánh tay cậu buông thõng dọc theo đường chỉ quần. Cậu muốn đưa tay lên vén lọn tóc đang dính trên trán Mai, nhưng bàn tay cứ cứng đơ lại. Xung quanh họ, người ta đang khóc lóc, dặn dò, hứa hẹn. Có một bà mẹ đang gào lên thảm thiết ôm riết lấy chân đứa con trai. Có cậu trai đang sướt mướt chia tay bạn gái. Nhưng sự ướt át bộc lộ ra bên ngoài ấy khiến Thuấn cảm thấy ngứa ngáy. Cậu tin rằng những tình cảm sâu sắc nhất phải được giấu kín lại dưới sự kiên cường ráo hoảnh.

“Khóc à?” Thuấn hơi nheo mắt nhìn hai viền mắt đỏ hoe của Mai.

“Không”. Mai chớp mắt liên tục, ngẩng lên nhìn Thuấn rồi lại vội cụp mắt xuống. “Bụi than bay vào mắt”.

Thuấn gật đầu. Một cái gật đầu cụt lủn. Cậu không biết phải nói gì tiếp theo. Những câu thơ lãng mạn của Puskin mà cậu từng đọc cho Mai nghe dưới những tán cây sấu rụng lá ở đường Phan Đình Phùng giờ đây trở nên lố bịch và vô dụng giữa cái ga tàu chở lính chiến này.

Mai đột nhiên cựa mình. Hai bàn tay cô giấu sau lưng từ nãy giờ bắt đầu vặn xoắn vào nhau. Cô lấm lét nhìn xung quanh như thể đang chuẩn bị làm một việc gì đó phạm pháp. Rồi rất nhanh, cô rụt một tay ra phía trước. Trong lòng bàn tay nhỏ nhắn tứa đầy mồ hôi của Mai là một cục vải màu xanh lơ được cuộn tròn lại.

“Cho anh đấy”.

Cô giúi cục vải vào tay Thuấn. Động tác nhanh và vụng về đến mức ngón tay cô cào nhẹ vào mu bàn tay cậu.

Thuấn hơi giật mình, xòe tay ra. Đó là một chiếc khăn mùi xoa dệt bằng thứ sợi rẻ tiền, mép khăn đã hơi sổ chỉ. Ở một góc khăn, có một hình thêu mờ nhạt bằng chỉ đỏ. Một con chim bồ câu. Hoặc cũng có thể là một con mòng biển. Những đường kim mũi chỉ vặn vẹo, méo mó, lồi lõm chứng tỏ chủ nhân của nó không hề có hoa tay.

Thuấn nhìn chằm chằm vào cái hình thêu xấu xí ấy. Vừa buồn cười, vừa chua xót. Cậu biết Mai vụng về. Lần trước vá áo cho cậu, cô còn đâm kim vào ngón tay tứa máu. Vậy mà cô lại hì hục thêu cái thứ này.

“Thêu con gà à?” Thuấn buột miệng hỏi, cố giữ giọng điệu thường ngày để giấu đi sự xúc động đang dâng trào.

Mai phụng phịu, mặt càng đỏ hơn. “Chim bồ câu. Hòa bình đấy. Người ta thức cả đêm hôm qua đấy. Không lấy thì trả đây”.

Cô vươn tay định giật lại chiếc khăn, nhưng Thuấn đã nhanh chóng nắm chặt nó lại, nhét gọn vào túi quần kaki. Bàn tay cậu vô tình sờ sượt qua những ngón tay của Mai. Cả hai đều rụt tay lại như bị điện giật. Khoảnh khắc chạm nhau ngắn ngủi ấy để lại một cảm giác tê râm ran lan từ đầu ngón tay chạy dọc lên cánh tay Thuấn.

“Giữ lấy mà lau mồ hôi”, Mai nói nhỏ, giọng bắt đầu run run. “Vào trong đấy... nhớ viết thư về. Cứ gửi theo địa chỉ xí nghiệp của mẹ em”.

Thuấn gật đầu. “Biết rồi”.

“Đừng có... đừng có đi luôn... Phải về đấy”. Câu nói cuối cùng của Mai vỡ vụn. Cô phải cắn chặt môi dưới đến mức bật máu để không bật ra tiếng nấc.

Thuấn nhìn đôi vai nhỏ bé đang khẽ run lên của cô gái trước mặt. Một khao khát mãnh liệt muốn kéo cô vào lòng trỗi dậy. Cậu muốn nói với Mai rằng cậu sẽ trở về, rằng cậu là thằng Thuấn cơ mà, đạn bom làm sao mà đụng được vào cậu. Cậu muốn hứa hẹn một đám cưới, một căn nhà có giàn hoa giấy.

Nhưng ngay đúng khoảnh khắc đó, chiếc còi của viên sĩ quan đứng trên bục xi măng thổi rách không gian.

“TẤT CẢ CHÚ Ý! CÁC ĐƠN VỊ TẬP HỢP THEO TIỂU ĐỘI! LÊN TÀU! AI KHÔNG CÓ NHIỆM VỤ LÙI RA SAU VẠCH PHÂN CÁCH!”

Khối người xanh rì xung quanh Thuấn đột ngột chuyển động. Lực đẩy của hàng trăm con người chen lấn nhau lao về phía những ô cửa sổ tàu hỏa tạo thành một cơn sóng dữ dội. Thuấn bị xô lệch đi. Một gã tân binh to con vác chiếc ba lô va mạnh vào vai Thuấn, lách qua giữa cậu và Mai.

Mai bị đám đông đẩy lùi về phía sau vạch vôi trắng xỉn màu. Cô vươn người lên, hai tay bám vào khoảng không vô định, cố tìm ánh mắt Thuấn.

“Anh Thuấn! Nhớ nhé! Phải về đấy!” Giọng cô chìm lấp trong tiếng ầm ĩ của bánh sắt nghiến trên đường ray, tiếng quát tháo, tiếng khóc òa của những bà mẹ.

Thuấn không kịp trả lời. Dòng người đã cuốn cậu về phía bậc cửa lên toa tàu. Cậu bị nhét vào một cái hộp sắt nóng hầm hập, đầy ắp người, mùi mồ hôi và mùi súng ống kim loại bôi mỡ mỡ màng màng.

Cậu lách qua những bắp tay, những cái đầu lố nhố, cố rướn người về phía ô cửa sổ có chấn song sắt han rỉ. Lớp kính cửa sổ bám đầy bụi than và dấu vân tay cáu bẩn.

Từ góc nhìn chật hẹp ấy, Thuấn đảo mắt điên cuồng tìm kiếm chiếc áo sơ mi trắng. Sân ga giờ là một biển người hỗn loạn. Đâu đó, lấp ló phía sau lưng một ông già đang vác bao tải, Thuấn thấy một vệt trắng nhỏ nhoi. Mai đang đứng kiễng chân, bàn tay gầy guộc chới với vẫy trong vô vọng vào những ô cửa sổ giống hệt nhau trôi lướt qua. Cô không khóc nấc lên như người ta, cô chỉ đứng đó, trơ trọi, ánh mắt lạc lõng tìm kiếm.

Tiếng còi tàu rúc lên hồi cuối cùng. Đầu máy giật cục. Toa tàu rung bần bật, rùng mình rồi chậm chạp lăn bánh.

Cái vệt áo trắng của Mai xa dần, xa dần. Cậu thấy hình dáng cô nhỏ lại, bị đám đông nuốt chửng, cho đến khi chỉ còn là một chấm nhỏ nhòa đi trong làn khói đen kịt phả ra từ đầu máy hơi nước.

Thuấn đứng chết trân bên cửa sổ. Bàn tay trong túi quần nắm chặt lấy chiếc khăn mùi xoa thêu hình con chim méo mó.

Cậu vừa bỏ lại phía sau một cuộc sống an bài, một thứ tình cảm chưa kịp nảy mầm thành lời hứa, để bước vào một cái khe hẹp của định mệnh.

Nhìn qua ô cửa kính cáu bẩn của toa tàu đang lao đi xình xịch, gã thanh niên kiêu hãnh Thuấn vẫn mang một niềm tin ngây thơ, sắt đá rằng: Cậu sẽ đi, sẽ quét sạch kẻ thù bằng sự thông minh của một trí thức, và sẽ trở về nguyên vẹn, đứng đúng ở cái bục xi măng ga Hàng Cỏ này để Mai ra đón.

Tàu tăng tốc. Ánh nắng tháng Bảy chiếu xiên qua khung cửa, hắt bóng những chấn song sắt lên khuôn mặt Thuấn, vạch thành những đường kẻ sắc lẹm, chia cắt khuôn mặt gã thanh niên thành những mảng sáng tối chia lìa.

Thuấn quay lưng lại với ô cửa sổ, dựa lưng vào lớp tôn nóng ran của toa xe. Cậu hít một hơi thật sâu cái không khí khét lẹt của toa tàu, nhắm mắt lại. Hành trình bắt đầu, và Thuấn tự nhủ với sự ngạo mạn của tuổi mười tám, rằng mình sẽ làm chủ mọi thứ.