Dấu Chân Trên Đất Nâu

Câu chuyện xoay quanh Nông Hoàng Quân, một thiếu niên mười lăm tuổi, người đã phải gác lại sách vở sau khi học hết lớp năm để gánh vác công việc đồng áng cùng người cha khắc khổ, ít lời. Dù đôi tay chai sạn vì cuốc đất và đôi vai oằn nặng trách nhiệm, Quân vẫn âm thầm một khát khao mãnh liệt với tri thức. 

Cậu thường lén đọc lại những cuốn sách giáo khoa cũ của em gái Ban Mai, và mày mò dùng chiếc điện thoại cũ để tìm video sửa chữa máy móc trên mỏm đồi duy nhất có sóng yếu. Cuộc sống của Quân và bản làng còn có những mảnh ghép khác: Sáng, người bạn đang vật lộn với áp lực thi cử; Páo, người bạn coi trọng lao động chân tay; và Sửu, một thanh niên sa ngã vào cờ bạc, trộm cắp sau khi đi học nghề thất bại, gây ra gánh nặng cho gia đình và sự bất an cho xóm làng.

Sự tĩnh lặng của bản làng bắt đầu xáo động khi có hai người từ nơi khác đến. Người đầu tiên là anh Triệu Văn Lực, Phó Bí thư Đoàn xã. Quân ngay lập tức bị ấn tượng bởi phong thái tự tin, năng động và ánh mắt nhìn thẳng của Lực , một hình ảnh đối lập hoàn toàn với những người nông dân cam chịu xung quanh. 

Người thứ hai là cô Hằng, giáo viên mới từ thành phố. Quân quan sát thấy cô đến với vẻ mệt mỏi, mỏng manh, rõ ràng là lạc lõng và chật vật để thích nghi với điều kiện sống thiếu thốn, khắc nghiệt. 

Lực bắt đầu triển khai một dự án trồng thử nghiệm giống ngô lai trên khu đất hoang, dù vấp phải sự hoài nghi của những người lớn tuổi như ông Lâm. Anh cũng nhận ra tiềm năng của Quân, động viên cậu rằng học từ chính công việc lao động và sửa chữa cũng là một con đường học vấn giá trị. Trong khi đó, mối quan hệ giữa Quân và Hằng trở nên sâu sắc hơn. Cô cho cậu mượn những cuốn sách khoa học , mở ra một thế giới mà cậu khao khát. Cô cũng dần mở lòng, tâm sự với Quân về nỗi cô đơn, áp lực gia đình và sự lạc lõng của mình ở miền núi. 

Những thử thách ập đến liên tiếp. Dự án của Lực phải vật lộn với đợt hạn hán gay gắt , rồi lại bị đe dọa bởi những trận mưa lớn đầu mùa. Song song đó, gia đình Quân gặp nạn khi đàn gà bị bệnh. Chính Quân, nhờ áp dụng kiến thức về vệ sinh và thuốc nam đọc được từ sách cô Hằng cho mượn, đã cứu được phần lớn đàn gà , khiến bố cậu lần đầu tiên công nhận và gợi ý cậu nên theo nghề sửa chữa. Ngược lại, Sửu ngày càng lún sâu vào vực thẳm, đỉnh điểm là khi cậu ta bị bọn đòi nợ đến tận nhà làm ầm ĩ, khiến ông Túc phải trả hết tiền trong sự tủi nhục tột cùng.

Bi kịch lớn ập đến khi một cơn bão lớn mang theo mưa dữ dội gây ra một trận lũ ống kinh hoàng và sạt lở đất nghiêm trọng trong đêm. Cơn thịnh nộ của đất trời đã cuốn phăng cây cầu duy nhất , phá hủy nhiều nhà cửa, san phẳng hoàn toàn khu đất thử nghiệm của Lực và vùi lấp ngôi nhà của Sửu. 

Trong cơn hoạn nạn, mọi người bộc lộ những phẩm chất tốt nhất. Lực bình tĩnh tổ chức cứu hộ. Páo dũng cảm dẫn đầu đội thanh niên. Hằng trở nên mạnh mẽ, đứng ra tổ chức nơi trú ẩn và chăm sóc trẻ em. Quân, bằng kỹ năng của mình, đã sửa lại những chiếc đèn pin hỏng để soi đường cứu hộ , hành động này cũng hàn gắn tình bạn giữa cậu và Páo. Đội cứu hộ tìm thấy Sửu còn sống; trong khoảnh khắc sinh tử, cậu đã dùng thân mình che chắn cho bà Mến. Tuy nhiên, ông Túc đã không qua khỏi.

Sau thảm họa, bố Quân đổ bệnh, cậu trở thành trụ cột chính. Lực và quân đội tổ chức các lớp học nghề cấp tốc để giúp dân làng tự tái thiết. Quân khao khát được tham gia lớp sửa chữa, nhưng trách nhiệm gia đình buộc cậu phải từ bỏ. Dù vậy, cậu vẫn áp dụng kỹ năng của mình để giúp đỡ mọi người, sửa chữa máy móc và gia cố nhà cửa, dần nhận được sự tôn trọng của cả bản làng. Hành động của những người lính đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho Quân. Sửu, sau biến cố, bắt đầu thay đổi, nhưng phải vật lộn với sự nghi ngờ của dân làng. Lực đã có cuộc nói chuyện sâu sắc với Sửu, giúp cậu dần tìm lại con đường.

Thời gian trôi qua, khi bản làng dần hồi sinh. Sáng trở thành kỹ sư, Páo làm du lịch, Lực lên tỉnh công tác. Quân, giờ là một nông dân và thợ sửa chữa giỏi, quyết định tình nguyện nhập ngũ, đi theo tiếng gọi của lý tưởng cống hiến mà anh học được từ Lực và những người lính năm xưa. Câu chuyện kết thúc bằng lá thư Quân gửi về từ quân trường. Anh kể về thử thách khi làm tiểu đội trưởng tạm thời và cách anh áp dụng bài học của Lực (lắng nghe, thấu hiểu) để giải quyết mâu thuẫn, khẳng định sự trưởng thành và niềm tự hào khi được cống hiến cho quê hương.